تغییرات رسمی فیبا در کتابچه قوانین 2026

🏀 تغییرات رسمی فیبا در کتابچه قوانین 2026

فدراسیون بین‌المللی بسکتبال (FIBA) نسخه جدید قوانین رسمی بسکتبال (Official Basketball Rules 2026) را به مرحله اجرا درآورده است. این اصلاحات یکی از مهم‌ترین تحولات داوری در سال‌های اخیر به شمار می‌رود؛ تغییراتی که مستقیماً روی سرنوشت بازی‌ها، تاکتیک مربیان و نحوه سوت زدن داوران تأثیر می‌گذارد.

1. خداحافظی با «خطای غیرورزشی»؛ تفکیک به خطای مخل (Disruptive) و فلگرنت (Flagrant)

بزرگ‌ترین و جنجالی‌ترین تغییر در مواد 37 و 38 قوانین رخ داده است. پیش از این، دسته‌ای از خطاها تحت عنوان «خطای غیرورزشی» (Unsportsmanlike Foul) شناخته می‌شدند که هم خطاهای تاکتیکی قطع ضدحمله را در بر می‌گرفت و هم برخوردهای خطرناک و خشن را. از آنجا که دو خطای غیرورزشی منجر به اخراج اتوماتیک می‌شد، این جریمه برای خطاهای صرفاً تاکتیکی بیش از حد سخت‌گیرانه بود.

اکنون فیبا این مفهوم را به دو خطای کاملاً مجزا تفکیک کرده است:

الف) خطای مخل جریان بازی (Disruptive Foul - ماده 37)

 * تعریف: برخورد غیرمجازی که برای قطع جریان بازی و گرفتن برتری ناعادلانه انجام می‌شود، اما خشونت فیزیکی ندارد.

 * مصادیق:

   * خطاهای تاکتیکی متوقف کردن انتقال توپ و ضدحمله حریف (Transition Take Foul).

   * متوقف کردن عمدی ساعت در لحظات پایانی کوارترها با تماس غیرضروری.

   * خطاهای موقعیت مسیر باز (Clear Path) از پشت یا کنار بازیکن در حال پیشروی قبل از شروع حالت شوت.

 * جریمه: 2 پرتاب آزاد (یا در صورت اقدام به شوت، پرتاب‌های مربوطه) به همراه مالکیت توپ از زمین حمله.

 * نکته کلیدی: خطای Disruptive به هیچ عنوان در شمارش اخراج اتوماتیک (Disqualification) بازیکن محاسبه نمی‌شود!

ب) خطای خشن / فلگرنت (Flagrant Foul - ماده 38)

 * تعریف: برخوردهای فیزیکی خطرناک، افراطی و خشن، یا تلاش غیرواقعی برای بازی با توپ.

 * پیامد انضباطی: این خطاها کماکان مستقیماً در شمارش اخراج اتوماتیک بازیکن از زمین بازی ثبت می‌شوند.

2. دسته‌بندی جدید خطاهای فنی (Technical Fouls - ماده 36)

یکی دیگر از تغییرات بنیادین برای متناسب‌سازی جریمه‌ها، تقسیم خطاهای فنی به دو دسته مجزا است:

 * دسته 1 (Category 1 - رفتاری و جدی): شامل توهین یا ارتباط بی‌ادبانه با داوران یا حریف، حرکات تحریک‌آمیز (Taunting)، تمارض و شبیه‌سازی فاحش (Flopping)، و تاب دادن بیش از حد آرنج بدون برخورد.

   * جریمه تجمعی: این دسته از خطاهای فنی در اخراج بازیکن محاسبه می‌شوند.

 * دسته 2 (Category 2 - اداری و تاخیری): تخلفاتی با شدت کمتر مانند تاخیر در شروع بازی، آویزان شدن غیرضروری از حلقه، یا دخالت مدافع در پرتاب آزاد آخر.

   * جریمه تجمعی: این خطاها دیگر منجر به اخراج اتوماتیک بازیکن نمی‌شوند.

3. فرمول جدید اخراج از بازی (Game Disqualification)

بر اساس تفکیک‌های بالا، فیبا سیستم اخراج اتوماتیک را عادلانه‌تر کرده است. یک بازیکن زمانی دیسکالیفه و از مسابقه اخراج می‌شود که یکی از ترکیب‌های زیر را دریافت کند:

 * دو خطای فنی دسته 1

 * دو خطای فلگرنت (Flagrant)

 * ترکیب یک خطای فنی دسته 1 + یک خطای فلگرنت

(توجه: خطاهای فنی دسته 2 و خطاهای مخل جریان بازی یا Disruptive دیگر باعث اخراج اتوماتیک با تجمیع دو خطا نخواهند شد).

4. بازتعریف دقیق «حالت شوت» (Act of Shooting - ماده 15)

یکی از معضلات بزرگ داوران، تشخیص این بود که حرکت شوت دقیقاً از کجا شروع می‌شود و آیا برخورد باید به پرتاب پنالتی ختم شود یا خیر.

در نسخه 2026:

 * برای نفوذها به سمت سبد (Drives to the Basket)، فیبا رسماً مفهوم «حرکت مداوم» (Continuous Movement) را تعریف کرده است که معمولاً از فاصله بین خط سه امتیازی حمله تا سبد رخ می‌دهد.

 * شروع اقدام به شوت در شوت‌های جفت‌پایی یا در حال حرکت (Jump shots & Moving shots)، زمانی ثبت می‌شود که بازیکن حرکت بالا بردن شانه‌ها و توپ را مستقیماً به سمت سبد آغاز کند.

 * تلاش بازیکنان برای شبیه‌سازی یا شوت زدن ساختگی بعد از وقوع خطا، دیگر خطا در حالت شوت محسوب نمی‌شود و پنالتی نخواهد داشت.

5. توسعه سامانه بازبینی ویدیویی (IRS) در 2 دقیقه پایانی

در ضمیمه F قوانین بازبینی ویدیویی، فیبا به داوران اجازه داده است تا در 2 دقیقه پایانی کوارتر چهارم و وقت‌های اضافی، وضعیت خطای مدافع حین پرتاب اوت را بازبینی کنند؛ به این صورت که داوران مانیتور را بررسی می‌کنند تا مطمئن شوند آیا در لحظه وقوع خطای بازیکن مدافع، توپ هنوز در دست پرتاب‌کننده اوت بوده است یا خیر.

جدول مقایسه تغییرات بنیادین 2026 با قوانین پیشین

| قانون | نسخه قبلی | نسخه جدید 2026 |

|---|---|---|

| خطای غیرورزشی | یک عنوان کلی (شامل تاکتیکی و خشن) | تفکیک به Disruptive (تاکتیکی) و Flagrant (خشن) |

| خطای فنی | یک نوع کلی با خطر اخراج با 2 خطا | تفکیک به دسته 1 (اخراج‌دار) و دسته 2 (اداری/بدون اخراج) |

| توقف ضدحمله | اخراج با 2 خطای تاکتیکی | خطای Disruptive، پنالتی و مالکیت بدون خطر اخراج |

| حالت اقدام به شوت | ابهام در شروع نفوذها و حرکات رو به سبد | چارچوب دقیق حرکت مداوم (Continuous Movement) |

این تغییرات با هدف روان‌تر شدن بازی، کاهش توقف‌های سخت‌گیرانه، و ایجاد تناسب منطقی میان «میزان خطا» و «شدت مجازات» طراحی شده‌اند. هواداران بسکتبال و مخاطبان بسکتبان زین پس در مسابقات بین‌المللی شاهد دسته‌بندی‌ها و علائم دست جدید داوران برای این خطاها خواهند بود.